Gesloten gemeenschappen

Informatie:

Gesloten gemeenschappen kunnen religieus, spiritueel, therapeutisch, sociaal of ideologisch van aard zijn. Vaak heerst er een sterke groepsdruk, is er weinig ruimte voor autonomie en heerst er een wij-zij denken. De druk om gehoor te geven aan strikte normen en regels kan groot zijn, waardoor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling minder snel hulp zoeken of zich niet vrij voelen om iets over hun situatie te delen. De groep moet beschermd worden en het is voor slachtoffers moeilijk om deze loyaliteit aan de groep te verbreken. Er is vaak sprake van informatiecontrole: kritische bronnen of buitenstaanders worden afgehouden of als gevaarlijk neergezet. Voor professionals betekent dit dat signalen soms lastig zichtbaar zijn. Er is een verhoogd risico op afhankelijkheid, isolatie en huiselijk geweld.

Signalen:

• Iemand geeft aan deel uit te maken van een groep die veel tijd en energie vraagt;
• Contact met familie, vrienden of buitenstaanders wordt beperkt of ontmoedigd;
• Er is sprake van strikte en strenge hiërarchie of (een) centrale leider(s) met grote invloed;
• Gebruik van specifieke taal, rituelen of regels die afwijken van de buitenwereld;
• Plotselinge verbreking van eerdere sociale contacten of stoppen met school/werk

Tips:

• Prioriteit is contact behouden: een lijntje is goud waard;
• Vraag naar mogelijkheden om contact te houden en noteer voorkeuren;
• Benader zonder oordeel en gebruik neutrale taal (vermijd bijv. termen als sekte);
• Breng zorgvuldig in kaart waar iemand verblijft, de omstandigheden van contact (kan de persoon vrijuit contact opnemen) en of er al instanties betrokken zijn;
• Leef je in in het wereldbeeld van de persoon. Vaak komt de persoon verward over; probeer te begrijpen wat achter het verwarde gedrag speelt;
• Wees duidelijk dat er niet zonder zorgvuldig overleg met betrokkene gehandeld wordt; er wordt geen contact met leden van de gesloten gemeenschap opgenomen zonder overleg met het slachtoffer;
• Leg de betrokkenen uit dat bescherming voor slachtoffer(s) eerste prioriteit heeft;
• Kijk naar afhankelijkheidsrelaties. Bij minderjarigen; inventariseer welke gezinsleden binnen en buiten de groep staan, of er contact is met familie buiten de gemeenschap, en of er vervangende verzorgers zijn;
• Houd gesprekken vertrouwelijk en vertel dit expliciet aan het slachtoffer, maar beloof geen geheimhouding;
• Bij extreme overtuigingen (bv. extreemrechts, religieus extremisme): ga zonder oordeel het gesprek in. Breng in kaart of er gevaar is voor de persoon zelf, diens omgeving of de samenleving. Bepaal of de overtuiging los kan bestaan van de gemeenschap en hoe breed de aanhang in de samenleving is.

Seksueel geweld

Informatie:

Seksueel geweld betekent dat iemand seksuele handelingen moet uitvoeren, ondergaan of bekijken zonder duidelijke en vrijwillige toestemming (consent). Het vindt vaak plaats in situaties met een machtsverschil, zoals binnen gezinnen, relaties of in afhankelijkheidsrelaties. Seksueel geweld blijft vaak lang verborgen en slachtoffers laten vaak geen (concrete) signalen zien.

Toestemming houdt in dat iemand vrijwillig, bewust en duidelijk instemt met seksuele handelingen. Bij minderjarigen, mensen met een beperking, of in gezagsrelaties (bijvoorbeeld in zorg, onderwijs of religie) is toestemming extra kwetsbaar.

Voorbeelden van seksueel geweld hands-on (met lichamelijk contact):

• Ongewenst zoenen of betasten;
• Ongewenste manuele of orale seks;
• Ongewenste vaginale of anale penetratie;
• Ongewenste penetratie met voorwerpen;
• Stealthing: het stiekem verwijderen van een condoom tijdens seks terwijl daar geen toestemming voor is gegeven.

Voorbeelden van seksueel geweld hands-off (zonder lichamelijk contact):

• Ongewenste sexting of verspreiding van naaktbeelden;
• (Moeten) kijken naar porno of seksuele handelingen;
• Ongewenste of gedwongen seksuele zelfbevrediging;
• Grooming (digitaal kinderlokken) of sextortion (online chantage met seksuele beelden);
• Ongewenste of gedwongen ontbloting;

Signalen:

Er bestaan geen vaste gedragskenmerken die seksueel geweld eenduidig aantonen. Signalen verschillen sterk per persoon. Veel slachtoffers laten weinig of geen signalen zien, bijvoorbeeld uit schaamte, schuldgevoel, angst of loyaliteit aan de pleger. Let vooral op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van drie en wat niet? Of: vertoont iemand verandering in gedrag?

Signaal dat altijd duidt op seksueel geweld:

• Soa of zwangerschap bij een kind jonger dan 12 jaar

Tips na een onthulling (disclosure):

• Reageer rustig, steunend en zonder oordeel;
• Zeg expliciet dat het niet de schuld is van het slachtoffer;
• Normaliseer de emoties: alles wat iemand voelt is begrijpelijk;
• Vraag wat op dat moment het belangrijkste is voor de betrokkene;
• Onderzoek samen welke hulp passend is (medisch, psychologisch, juridisch);
• Laat kleding en de locatie waar het is gebeurd zoveel mogelijk onaangetast;
• Ga zorgvuldig om met lichamelijk contact: vraag of aanraking gewenst is;
• Bied aan om mee te denken over vervolgstappen of het inschakelen van hulp;
• Bij kinderen:
  • Help een kind na het gesprek terug te keren in het hier en nu, zodat het veilig wordt achtergelaten;
  • Informeer het kind over de vervolgstappen, wat het van de professional kan verwachten, en wie in de tussentijd bereikbaar is;
  • Check of er formele en informele steun aanwezig is in het netwerk van het kind.

Stalking

Informatie:

Stalking is het hinderlijk volgen of lastigvallen van iemand. Stalking is een strafbaar feit.

Neem het gevoel van slachtoffers serieus. Als zij écht bang zijn, dan is er een groot risico op gevaar/dreiging. Vroeg ingrijpen kan erger voorkomen. Let goed op veranderingen in gedrag bij pleger (escalatie van gedrag) en slachtoffer (angst, hyperalertheid, isolatie, slaapproblemen). Slachtoffers van stalking hebben recht op bescherming. Zo kan er een gebiedsverbod of contactverbod worden opgelegd. Slachtoffers van stalking kunnen in aanmerking komen voor AWARE. AWARE is een mobiel alarmsysteem dat je bij je draagt en waarmee je met één druk op de knop de politie kunt waarschuwen.

Signalen die wijzen op acuut gevaar bij stalking:

• Stalker heeft toegang tot wapens;
• Stalker heeft eerder een contactverbod geschonden;
• Stalker is eerder veroordeeld voor crimineel gedrag;
• Stalker heeft psychiatrische problematiek;
• Stalker lijkt wanhopig of obsessief (bijvoorbeeld na het beëindigen van een relatie of andere live-event) en ziet geen andere uitweg dan geweld gebruiken;
• Stalker heeft zelfmoord-ideeën, praat daarover of heeft een poging gedaan;
• Stalker heeft moord-ideeën;
• Escalatie van gedrag van de stalker; stalker wordt opdringeriger of agressiever, dreiging met geweld of sprake van geweld, frequentie van contactmomenten neemt toe;
• Angst en stress bij slachtoffer; slachtoffer is bang voor wat de stalker kan doen, heeft slaapproblemen, paniekaanvallen, voelt zich continu onveilig.

Tips:

• Neem signalen van stalking serieus;
• Neem contact op met Veilig Thuis en de politie;
• Het is belangrijk om bewijs te verzamelen.

Digitaal en online geweld

Informatie:

Steeds vaker komen vormen van digitaal geweld voor bij huiselijk geweld. Vormen van online geweld zijn: online lastigvallen, afluisteren, digitale stalking, shame sexting, grooming, sextortion, wraakporno, financieel misbruik en identiteitsfraude. Bij shame sexting of wraakporno kan de culturele context extra impact hebben op het slachtoffer.

Signalen:

• Slachtoffers ervaren vaak gevoelens van schaamte, waardoor zij een incident mogelijk niet melden;
• Zij kunnen angst hebben voor de reactie van naasten, last hebben van psychische klachten (zoals depressie) en verhoogde stress ervaren;
• Slachtoffers trekken zich terug en vermijden sociale contacten en activiteiten;
• Slachtoffer verzuimt op werk of school.

Tips:

• Vraag expliciet naar nare online ervaringen;
• Help met praktische stappen: het verwijderen van content, aanpassen van accountswachtwoorden en privacy-instellingen op sociale media, verzamelen van bewijsmateriaal, aangifte doen;
• Neem indien nodig contact op met: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline

Middelengebruik

Informatie:

Middelengebruik is een risicofactor voor huiselijk geweld en verwaarlozing. Daarnaast versterkt alcohol en bepaalde drugs ook het agressieve gedrag van een persoon. De controle over impulsen verminderen, wat de kans op geweld richting partner en/of kinderen vergroot. Middelengebruik kan voorkomen bij zowel pleger als slachtoffer. Verslaving heeft veel impact op kinderen. Het hangt samen met een onveilige opvoedsituatie met daarin onvoorspelbaarheid, parentificatie, angst en gedragsproblemen. Middelengebruik tijdens de zwangerschap is schadelijk voor het ongeboren kind en is een vorm van kindermishandeling. Behandeling voor de verslaving verkleint het risico op recidive van huiselijk geweld.

Signalen:

• Gebruiker geeft aan middelen te gebruiken als coping voor problematiek in huis;
• Pleger geeft aan dat slachtoffer het geweld ‘verdiende’ vanwege het gebruik of het gedrag tijdens gebruik;
• Slachtoffer wordt gedwongen om middelen te gebruiken;
• Pleger dreigt met het beperken van toegang tot middelen, als onderdeel van het geweld;
• Er zijn financiële problemen en schulden door het middelengebruik;
• Geld van partner of kinderen wordt gebruikt voor de aanschaf van middelen;
• Verwaarlozing van verantwoordelijkheden; weinig aandacht voor kinderen (vieze kleding, slechte hygiëne, honger), huishouden of partner en weinig emotionele beschikbaarheid;
• Kinderen voelen zich verantwoordelijk voor de zorg van bijvoorbeeld zusjes en broertjes.

Tips:

• Vraag naar het gebruik van alcohol of drugs: welk middel, wanneer en hoe vaak;
• Integreer verslavingszorg in de aanpak: betrek verslavingszorg vroeg in het proces.

GGZ problematiek

Informatie:

Psychiatrische- en psychische problemen hebben effect op relaties en ouderschap. Kinderen van ouders met psychiatrische- of psychische problemen kunnen onder andere taken en verantwoordelijkheden oppakken die niet passend zijn en niet huishoren bij de leeftijd van kinderen. Volwassenen die in hun jeugd zelf te maken hebben gehad met huiselijk geweld en/of kindermishandeling, hebben een grote kans om opnieuw slachtoffer te worden of om zelf pleger te worden van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Trauma’s uit de kindertijd kunnen leiden tot psychische problematiek op de volwassenleeftijd. Volwassenen en kinderen met een psychische problemen zijn verhoogd kwetsbaar om zelf slachtoffer te worden van geweld. Wees alert op stigma en taboe: Psychiatrische problematiek én huiselijk geweld zijn beide beladen onderwerpen. Slachtoffers en plegers kunnen zich schamen of bang zijn voor veroordeling.

Signalen:

• Psychische problemen staan meestal niet op zichzelf, maar komen regelmatig voor in combinatie met andere problemen zoals verslaving in relatie tot huiselijk geweld;
• Psychische aandoeningen veroorzaken onvoorspelbaar gedrag wat kan leiden tot onveilige situaties; woede-uitbarstingen, agressie, stemmingswisselingen, paranoïde gedrag, wantrouwen en psychoses;
• Psychische aandoeningen bij een ouder kunnen zorgen voor onveilige hechting van kinderen;
• Depressieve klachten kunnen leiden tot verwaarlozing van zichzelf en gezinsleden; zoals onvoldoende voeding, kleding en medische zorg.

Tips:

• Begrip voor de achtergrond en problematiek helpt om vertrouwen op te bouwen;

Jongeren met LVB (Licht verstandelijke beperking)

Informatie:

Bij een IQ tussen de 50-85 én als iemand zich sociaal slecht redt, spreken we van een licht verstandelijke beperking (LVB). Ongeveer 1 op de 6 Nederlanders heeft een IQ tussen de 50-85. Jongeren met LVB hebben een verhoogd risico om zowel slachtoffer als pleger te worden van geweld. Personen met een LVB zijn ook kwetsbaarder om slachtoffer te worden van mensenhandel. Zij kunnen oorzaak-gevolgrelaties minder goed overzien, zijn makkelijker te beïnvloeden en goedgeloviger. Mensenhandelaren maken bewust misbruik van deze kwetsbaarheden en ronselen soms bij locaties waar mensen met LVB verblijven. Personen met een LVB zijn 18 keer vaker slachtoffer van seksuele uitbuiting dan anderen. Voor meer informatie over LVB, zie Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB

Signalen (ex-)partnergeweld bij LVB:

• Geen grenzen kunnen aangeven aan de partner;
• Voortdurend bereikbaar moeten zijn (controle ervaren als “liefde”);
• Ongezonde relatie-dynamieken (jaloezie, controle, afhankelijkheid) worden niet als schadelijk herkend;
• Gedrag tolereren dat schadelijk is, door sterke gevoelens van verliefdheid of afhankelijkheid.

Signalen van seksuele of criminele uitbuiting bij LVB:

• Bezit een tweede telefoon;
• Heeft veel nieuwe contacten;
• Beschikt over luxeartikelen, dure kleding en/of veel cash;
• Heeft meer geld uit dan je op basis van een (bij)baan kan verwachten;
• Heeft contact met mensen die crimineel gedrag vertonen.

Tips:

• Gebruik makkelijke taal en check of de persoon je begrepen heeft;
• Maak eventueel gebruik van beeldmateriaal.

Hersenziekte of geheugenproblematiek

Informatie:

Hersenziekten zijn bijvoorbeeld niet-aangeboren hersenletsel of dementie. Dementie is een verzamelnaam voor ziektes die de hersenen aantasten, zoals Alzheimer. Niet aangeboren hersenletsel (NAH) is schade aan de hersenen die na de geboorte is ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld komen door een ongeluk, een hersentumor of een hartstilstand. Ongeveer 300.000 mensen in Nederland hebben dementie en dat aantal groeit. Jaarlijks worden ongeveer 140.000 mensen getroffen door hersenletsel. Hersenletsel is levens-veranderend, zowel voor de patiënt als voor betrokkenen. Het kan zorgen voor veel stress en zorgdruk en kan daarmee een wissel trekken op het systeem. Er is daardoor een hoger risico op ontspoorde mantelzorg of ouderenmishandeling. Voor signalen ontspoorde mantelzorg of ouderenmishandeling: zie betreffende signalenkaart.

Signalen van hersenziekte of geheugenproblematiek:

• Geheugenproblemen;
• Moeite hebben met dagelijkse handelingen;
• Vergissingen met tijd en plaats;
• Taalproblemen;
• Kwijtraken van spullen;
• Slecht beoordelingsvermogen;
• Terugtrekken uit sociale contacten;
• Veranderingen in gedrag en karakter.

Tips:

• Observeer zorgvuldig: kijk naar patronen en herhaling;
• Praat apart met de persoon én de mantelzorger;
• Stel open vragen: vraag naar gevoelens van veiligheid en dagelijkse routines;
• Check medische verklaringen maar blijf alert op afwijkende signalen;
• Ga niet uit van de ziekte als enige verklaring voor gedrag of verwondingen;
• Vermijd confronterende beschuldigingen: dit kan de situatie verergeren.

LHBTIQA+

Informatie:

Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, bi+-personen en transgender personen hebben vaker te maken met huiselijk geweld dan cis-hetero personen. Bij transgenderpersonen zijn plegers vaak (stief)ouders of (stief)broers/-zussen (46%) of de (ex-)partner (25%). Binnen families kan er sprake zijn van het niet (volledig) accepteren van een LHBTIQA+ identiteit. Zo kan de transitie van transgenderjongeren door ouders worden tegengehouden. LHBTIQA+ personen hebben regelmatig last van minderheidsstress; angst om te maken te krijgen met uitsluiting en discriminatie. Dit belemmert hen om open te zijn in contacten met professionele hulpverlening. Ook belemmert dit de professionals om goed zicht te krijgen op wat er daadwerkelijk aan de hand is. Niet alle transgender- en non-binaire personen voelen zich veilig in een mannen- of vrouwenopvang. Het is belangrijk om een open en accepterende houding te hebben. Als professionele hulpverlening inclusiviteit uitstraalt, dan verhoogt dit de veiligheid voor LHBTIQA+ personen om hulp en ondersteuning te vragen.

Signalen minderheidsstress:

• Er wordt negatief over LHBTIQA+ personen gesproken;
• Er wordt in algemene termen over partner gesproken; de gender van partner wordt verborgen;
• Er zijn geen zichtbare uiterlijke kenmerken die kunnen wijzen op een LHBTIQA+ identiteit;
• Geweld blijft verborgen of wordt gebagatelliseerd om het imago van de LHBTIQA+ gemeenschap niet te schaden.

Tips:

• Wees bewust van mogelijke minderheidsstress;
• Toon dat je positief bent over LHBTIQA+ personen;
• Maar stel geen onnodige nieuwsgierige vragen.

Complexe echtscheiding

Informatie:

Geschat wordt dat 15 – 20% van de scheidingen waar kinderen bij betrokken zijn, uiterst moeizaam verlopen. Bij ongeveer 50% van deze complexe scheidingen is ook sprake van huiselijk geweld. Mediation werkt alleen als beide partners bereid zijn om samen te werken en samen een oplossing te vinden. Bij intiem terreur kan mediation door de pleger gebruikt worden om controle en dwang te blijven uitoefenen. Mediation werkt niet bij intieme terreur.

Signalen:

• Er zijn hevige ruzies en verwijten tussen de scheidende partners;
• Er zijn jarenlange juridische procedures;
• Er is sprake van ondermijning van de ene ouder door de ander: Vakanties niet goedkeuren. - Doktersbezoek niet goedkeuren. - Éénzijdig afspraken niet nakomen;
• De ene ouder spreekt kwaad over de andere ouder tegen de kinderen;
• Kinderen ervaren loyaliteitsconflicten;
• De kinderen worden ingezet om macht op de andere ouder uit te oefenen.

Tips:

• Breng volledig in beeld wat er aan de hand is: wie-doet-wat-wanneer-tegen-wie-met welke impact;
• Ga na of het kind getuige is (geweest) van geweld;
• Praat met (alle) aanwezige kinderen;
• Kijk naar (een geschiedenis van) partnergeweld tijdens de relatie.

Dieren

Informatie:

De pleger kan het dier inzetten als wapen tegen het slachtoffer, door bijvoorbeeld een hond te commanderen om te bijten. Dieren kunnen worden ingezet als chantagemiddel om te bedreigen, manipuleren, controleren, vernederen, angst aan te jagen of om te dwingen in de relatie te blijven. Er kan worden gedreigd met geweld tegen het dier. Slachtoffers kunnen een vlucht naar de vrouwenopvang uitstellen, omdat ze het huisdier niet achter willen laten. Gelukkig zijn bij sommige opvanglocaties huisdieren welkom. Verder kan Stichting Mendoo helpen bij het vinden van tijdelijke opvang voor huisdieren.

Signalen dier:

• Heeft (door een mens) toegebrachte verwondingen;
• Heeft eerdere of herhaalde fracturen/letsel;
• Heeft onverklaarbaar letsel;
• Is angstig voor de eigenaar;
• Is teruggetrokken tegenover mensen;
• Gedraagt zich erg ingetogen of overdreven agressief;
• Heeft een afgestompte, depressieve houding;
• Gedraagt zich anders dan voorheen;
• Heeft onvoldoende bewegingsruimte;
• Leeft onder onhygiënische omstandigheden;
• Heeft geen eigen lig-/slaapplaats;
• Heeft geen toegang tot voldoende eten/drinken;

Signalen eigenaar:

• Is terughoudend in het geven van een verklaring voor letsel bij het dier;
• Geeft ongeloofwaardige of onwaarschijnlijke verklaringen voor letsel bij het dier;
• Geeft (op verschillende momenten) verschillende verklaringen voor hetzelfde letsel;
• Reageert ongepast, boos of agressief op vragen of op berichtgeving;
• Vertoont normafwijkend gedrag: is angstig, nerveus, agressief of ongemakkelijk;
• Is terughoudendheid in het zoeken van hulp;
• Vertoont een gebrek aan bezorgdheid om dier;
• Gaat onjuist om met het dier: grof, gehaast, ruw, lawaaierig, harde stem;
• Onthoudt het dier de nodige zorg;
• Onthoudt het dier van de vervulling van basisbehoeften;
• Is al eerder met dieren met letsel gezien.

Tips:

• Vraag of er huisdieren aanwezig zijn;
• Bespreek de opvangmogelijkheden voor huisdieren.

Mannen/jongens als slachtoffer

Informatie:

Per jaar worden 80.000 mannen slachtoffer van ernstig geweld in huiselijke kring. Mannelijke slachtoffers van huiselijk geweld ervaren een groot taboe en ongeloof uit hun omgeving. Zij hebben vaak het idee dat zij de enige zijn die dit meemaken, met schaamte als gevolg. Slechts 3% van de mannelijke slachtoffers meldt zich bij de politie. Mannen of jongens hebben vaak andere manieren van het uiten van problemen en het zoeken van hulp. Mannen zijn eerder geneigd het probleem zelf te willen oplossen. Ook speelt schaamte vaak een extra grote rol. Ook in de hulpverlening bestaan (onbewuste) vooroordelen over geweld tegen mannen en jongens. In Nederland zijn er opvangplekken voor mannen die te maken hebben met huiselijk geweld. Kijk voor meer informatie op www.mannenmishandeling.nl

Signalen:

• Lichamelijke signalen: blauwe plekken, snijwonden, bijtwonden, kneuzingen, fracturen bij voornamelijk neus, pijpbeenderen en ribben, brandwonden en schedelletsel;
• Signalen op psychosomatisch vlak: depressief zijn, trillen, vaak hoofdpijn of maagpijn, angst, slaapgebrek, hartkloppingen en vermoeidheid;
• Gedragsmatige signalen: ontwijkt oogcontact, vaak afspraken uitstellen, onderdanige opstelling, onduidelijke hulpvragen en schrikachtigheid;
• Mannelijke slachtoffers maken meer dan gemiddeld gebruik van de huisarts en gebruiken vaker slaapmiddelen en pijnstillers;
• Spreekt over ‘problemen in de relatie’ of ‘het loopt niet lekker thuis’, zwakt de situatie af;
• Is sterk gefocust op het vinden van alternatieve woonruimte of praktische oplossingen tijdens scheiding;
• Beschrijft problemen thuis vanuit toeschouwer-positie of focust vooral op feiten en omstandigheden.

Tips:

• Wees je bewust dat ook mannen slachtoffer kunnen zijn;
• Neem signalen serieus.

Migratieachtergrond

Informatie:

Sommige migranten zijn voor hun verblijfsstatus afhankelijk van de relatie. Dit verhoogt het risico op huiselijk geweld. Onzekerheid over verblijfsstatus of een ongedocumenteerde status is een risicofactor voor huiselijk geweld. Migranten hebben vaak minder kennis over het zorg- en welzijnsstelsel in Nederland, waardoor de weg naar hulp moeilijker gevonden wordt. Strikte genderopvattingen kunnen een rol spelen bij het verborgen blijven van het geweld. In sommige gevallen is het vluchten voor huiselijk geweld een reden om een verblijfsstatus of tijdelijke vergunning af te geven. Meer informatie hierover vind je bij de IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Minderjarige vluchtelingen die met hun ouders reizen en onbegeleide en alleenstaande minderjarigen vluchtelingen hebben een extra kwetsbare positie.

Signalen:

• Pleger dreigt dat slachtoffer de verblijfsstatus verliest als het geweld uitkomt;
• Er wordt geweigerd om gebruik te maken van een beëdigde tolk, ondanks dat een gezinslid de Nederlandse taal niet machtig is (familielid treedt op als tolk).

Tips:

• Geef voorlichting over de mogelijkheden van hulp en opvang bij huiselijk geweld.

Gesloten gemeenschappen

Informatie:

Gesloten gemeenschappen kunnen religieus, spiritueel, therapeutisch, sociaal of ideologisch van aard zijn. Vaak heerst er een sterke groepsdruk, is er weinig ruimte voor autonomie en heerst er een wij-zij denken. De druk om gehoor te geven aan strikte normen en regels kan groot zijn, waardoor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling minder snel hulp zoeken of zich niet vrij voelen om iets over hun situatie te delen. De groep moet beschermd worden en het is voor slachtoffers moeilijk om deze loyaliteit aan de groep te verbreken. Er is vaak sprake van informatiecontrole: kritische bronnen of buitenstaanders worden afgehouden of als gevaarlijk neergezet. Voor professionals betekent dit dat signalen soms lastig zichtbaar zijn. Er is een verhoogd risico op afhankelijkheid, isolatie en huiselijk geweld.

Signalen:

• Iemand geeft aan deel uit te maken van een groep die veel tijd en energie vraagt;
• Contact met familie, vrienden of buitenstaanders wordt beperkt of ontmoedigd;
• Er is sprake van strikte en strenge hiërarchie of (een) centrale leider(s) met grote invloed;
• Gebruik van specifieke taal, rituelen of regels die afwijken van de buitenwereld;
• Plotselinge verbreking van eerdere sociale contacten of stoppen met school/werk

Tips:

• Prioriteit is contact behouden: een lijntje is goud waard;
• Vraag naar mogelijkheden om contact te houden en noteer voorkeuren;
• Benader zonder oordeel en gebruik neutrale taal (vermijd bijv. termen als sekte);
• Breng zorgvuldig in kaart waar iemand verblijft, de omstandigheden van contact (kan de persoon vrijuit contact opnemen) en of er al instanties betrokken zijn;
• Leef je in in het wereldbeeld van de persoon. Vaak komt de persoon verward over; probeer te begrijpen wat achter het verwarde gedrag speelt;
• Wees duidelijk dat er niet zonder zorgvuldig overleg met betrokkene gehandeld wordt; er wordt geen contact met leden van de gesloten gemeenschap opgenomen zonder overleg met het slachtoffer;
• Leg de betrokkenen uit dat bescherming voor slachtoffer(s) eerste prioriteit heeft;
• Kijk naar afhankelijkheidsrelaties. Bij minderjarigen; inventariseer welke gezinsleden binnen en buiten de groep staan, of er contact is met familie buiten de gemeenschap, en of er vervangende verzorgers zijn;
• Houd gesprekken vertrouwelijk en vertel dit expliciet aan het slachtoffer, maar beloof geen geheimhouding;
• Bij extreme overtuigingen (bv. extreemrechts, religieus extremisme): ga zonder oordeel het gesprek in. Breng in kaart of er gevaar is voor de persoon zelf, diens omgeving of de samenleving. Bepaal of de overtuiging los kan bestaan van de gemeenschap en hoe breed de aanhang in de samenleving is.

Seksueel geweld

Informatie:

Seksueel geweld betekent dat iemand seksuele handelingen moet uitvoeren, ondergaan of bekijken zonder duidelijke en vrijwillige toestemming (consent). Het vindt vaak plaats in situaties met een machtsverschil, zoals binnen gezinnen, relaties of in afhankelijkheidsrelaties. Seksueel geweld blijft vaak lang verborgen en slachtoffers laten vaak geen (concrete) signalen zien.

Toestemming houdt in dat iemand vrijwillig, bewust en duidelijk instemt met seksuele handelingen. Bij minderjarigen, mensen met een beperking, of in gezagsrelaties (bijvoorbeeld in zorg, onderwijs of religie) is toestemming extra kwetsbaar.

Voorbeelden van seksueel geweld hands-on (met lichamelijk contact):

• Ongewenst zoenen of betasten;
• Ongewenste manuele of orale seks;
• Ongewenste vaginale of anale penetratie;
• Ongewenste penetratie met voorwerpen;
• Stealthing: het stiekem verwijderen van een condoom tijdens seks terwijl daar geen toestemming voor is gegeven.

Voorbeelden van seksueel geweld hands-off (zonder lichamelijk contact):

• Ongewenste sexting of verspreiding van naaktbeelden;
• (Moeten) kijken naar porno of seksuele handelingen;
• Ongewenste of gedwongen seksuele zelfbevrediging;
• Grooming (digitaal kinderlokken) of sextortion (online chantage met seksuele beelden);
• Ongewenste of gedwongen ontbloting;

Signalen:

Er bestaan geen vaste gedragskenmerken die seksueel geweld eenduidig aantonen. Signalen verschillen sterk per persoon. Veel slachtoffers laten weinig of geen signalen zien, bijvoorbeeld uit schaamte, schuldgevoel, angst of loyaliteit aan de pleger. Let vooral op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van drie en wat niet? Of: vertoont iemand verandering in gedrag?

Signaal dat altijd duidt op seksueel geweld:

• Soa of zwangerschap bij een kind jonger dan 12 jaar

Tips na een onthulling (disclosure):

• Reageer rustig, steunend en zonder oordeel;
• Zeg expliciet dat het niet de schuld is van het slachtoffer;
• Normaliseer de emoties: alles wat iemand voelt is begrijpelijk;
• Vraag wat op dat moment het belangrijkste is voor de betrokkene;
• Onderzoek samen welke hulp passend is (medisch, psychologisch, juridisch);
• Laat kleding en de locatie waar het is gebeurd zoveel mogelijk onaangetast;
• Ga zorgvuldig om met lichamelijk contact: vraag of aanraking gewenst is;
• Bied aan om mee te denken over vervolgstappen of het inschakelen van hulp;
• Bij kinderen:
  • Help een kind na het gesprek terug te keren in het hier en nu, zodat het veilig wordt achtergelaten;
  • Informeer het kind over de vervolgstappen, wat het van de professional kan verwachten, en wie in de tussentijd bereikbaar is;
  • Check of er formele en informele steun aanwezig is in het netwerk van het kind.

Stalking

Informatie:

Stalking is het hinderlijk volgen of lastigvallen van iemand. Stalking is een strafbaar feit.

Neem het gevoel van slachtoffers serieus. Als zij écht bang zijn, dan is er een groot risico op gevaar/dreiging. Vroeg ingrijpen kan erger voorkomen. Let goed op veranderingen in gedrag bij pleger (escalatie van gedrag) en slachtoffer (angst, hyperalertheid, isolatie, slaapproblemen). Slachtoffers van stalking hebben recht op bescherming. Zo kan er een gebiedsverbod of contactverbod worden opgelegd. Slachtoffers van stalking kunnen in aanmerking komen voor AWARE. AWARE is een mobiel alarmsysteem dat je bij je draagt en waarmee je met één druk op de knop de politie kunt waarschuwen.

Signalen die wijzen op acuut gevaar bij stalking:

• Stalker heeft toegang tot wapens;
• Stalker heeft eerder een contactverbod geschonden;
• Stalker is eerder veroordeeld voor crimineel gedrag;
• Stalker heeft psychiatrische problematiek;
• Stalker lijkt wanhopig of obsessief (bijvoorbeeld na het beëindigen van een relatie of andere live-event) en ziet geen andere uitweg dan geweld gebruiken;
• Stalker heeft zelfmoord-ideeën, praat daarover of heeft een poging gedaan;
• Stalker heeft moord-ideeën;
• Escalatie van gedrag van de stalker; stalker wordt opdringeriger of agressiever, dreiging met geweld of sprake van geweld, frequentie van contactmomenten neemt toe;
• Angst en stress bij slachtoffer; slachtoffer is bang voor wat de stalker kan doen, heeft slaapproblemen, paniekaanvallen, voelt zich continu onveilig.

Tips:

• Neem signalen van stalking serieus;
• Neem contact op met Veilig Thuis en de politie;
• Het is belangrijk om bewijs te verzamelen.

Digitaal en online geweld

Informatie:

Steeds vaker komen vormen van digitaal geweld voor bij huiselijk geweld. Vormen van online geweld zijn: online lastigvallen, afluisteren, digitale stalking, shame sexting, grooming, sextortion, wraakporno, financieel misbruik en identiteitsfraude. Bij shame sexting of wraakporno kan de culturele context extra impact hebben op het slachtoffer.

Signalen:

• Slachtoffers ervaren vaak gevoelens van schaamte, waardoor zij een incident mogelijk niet melden;
• Zij kunnen angst hebben voor de reactie van naasten, last hebben van psychische klachten (zoals depressie) en verhoogde stress ervaren;
• Slachtoffers trekken zich terug en vermijden sociale contacten en activiteiten;
• Slachtoffer verzuimt op werk of school.

Tips:

• Vraag expliciet naar nare online ervaringen;
• Help met praktische stappen: het verwijderen van content, aanpassen van accountswachtwoorden en privacy-instellingen op sociale media, verzamelen van bewijsmateriaal, aangifte doen;
• Neem indien nodig contact op met: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline

Middelengebruik

Informatie:

Middelengebruik is een risicofactor voor huiselijk geweld en verwaarlozing. Daarnaast versterkt alcohol en bepaalde drugs ook het agressieve gedrag van een persoon. De controle over impulsen verminderen, wat de kans op geweld richting partner en/of kinderen vergroot. Middelengebruik kan voorkomen bij zowel pleger als slachtoffer. Verslaving heeft veel impact op kinderen. Het hangt samen met een onveilige opvoedsituatie met daarin onvoorspelbaarheid, parentificatie, angst en gedragsproblemen. Middelengebruik tijdens de zwangerschap is schadelijk voor het ongeboren kind en is een vorm van kindermishandeling. Behandeling voor de verslaving verkleint het risico op recidive van huiselijk geweld.

Signalen:

• Gebruiker geeft aan middelen te gebruiken als coping voor problematiek in huis;
• Pleger geeft aan dat slachtoffer het geweld ‘verdiende’ vanwege het gebruik of het gedrag tijdens gebruik;
• Slachtoffer wordt gedwongen om middelen te gebruiken;
• Pleger dreigt met het beperken van toegang tot middelen, als onderdeel van het geweld;
• Er zijn financiële problemen en schulden door het middelengebruik;
• Geld van partner of kinderen wordt gebruikt voor de aanschaf van middelen;
• Verwaarlozing van verantwoordelijkheden; weinig aandacht voor kinderen (vieze kleding, slechte hygiëne, honger), huishouden of partner en weinig emotionele beschikbaarheid;
• Kinderen voelen zich verantwoordelijk voor de zorg van bijvoorbeeld zusjes en broertjes.

Tips:

• Vraag naar het gebruik van alcohol of drugs: welk middel, wanneer en hoe vaak;
• Integreer verslavingszorg in de aanpak: betrek verslavingszorg vroeg in het proces.

GGZ problematiek

Informatie:

Psychiatrische- en psychische problemen hebben effect op relaties en ouderschap. Kinderen van ouders met psychiatrische- of psychische problemen kunnen onder andere taken en verantwoordelijkheden oppakken die niet passend zijn en niet huishoren bij de leeftijd van kinderen. Volwassenen die in hun jeugd zelf te maken hebben gehad met huiselijk geweld en/of kindermishandeling, hebben een grote kans om opnieuw slachtoffer te worden of om zelf pleger te worden van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Trauma’s uit de kindertijd kunnen leiden tot psychische problematiek op de volwassenleeftijd. Volwassenen en kinderen met een psychische problemen zijn verhoogd kwetsbaar om zelf slachtoffer te worden van geweld. Wees alert op stigma en taboe: Psychiatrische problematiek én huiselijk geweld zijn beide beladen onderwerpen. Slachtoffers en plegers kunnen zich schamen of bang zijn voor veroordeling.

Signalen:

• Psychische problemen staan meestal niet op zichzelf, maar komen regelmatig voor in combinatie met andere problemen zoals verslaving in relatie tot huiselijk geweld;
• Psychische aandoeningen veroorzaken onvoorspelbaar gedrag wat kan leiden tot onveilige situaties; woede-uitbarstingen, agressie, stemmingswisselingen, paranoïde gedrag, wantrouwen en psychoses;
• Psychische aandoeningen bij een ouder kunnen zorgen voor onveilige hechting van kinderen;
• Depressieve klachten kunnen leiden tot verwaarlozing van zichzelf en gezinsleden; zoals onvoldoende voeding, kleding en medische zorg.

Tips:

• Begrip voor de achtergrond en problematiek helpt om vertrouwen op te bouwen;

Jongeren met LVB (Licht verstandelijke beperking)

Informatie:

Bij een IQ tussen de 50-85 én als iemand zich sociaal slecht redt, spreken we van een licht verstandelijke beperking (LVB). Ongeveer 1 op de 6 Nederlanders heeft een IQ tussen de 50-85. Jongeren met LVB hebben een verhoogd risico om zowel slachtoffer als pleger te worden van geweld. Personen met een LVB zijn ook kwetsbaarder om slachtoffer te worden van mensenhandel. Zij kunnen oorzaak-gevolgrelaties minder goed overzien, zijn makkelijker te beïnvloeden en goedgeloviger. Mensenhandelaren maken bewust misbruik van deze kwetsbaarheden en ronselen soms bij locaties waar mensen met LVB verblijven. Personen met een LVB zijn 18 keer vaker slachtoffer van seksuele uitbuiting dan anderen. Voor meer informatie over LVB, zie Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB

Signalen (ex-)partnergeweld bij LVB:

• Geen grenzen kunnen aangeven aan de partner;
• Voortdurend bereikbaar moeten zijn (controle ervaren als “liefde”);
• Ongezonde relatie-dynamieken (jaloezie, controle, afhankelijkheid) worden niet als schadelijk herkend;
• Gedrag tolereren dat schadelijk is, door sterke gevoelens van verliefdheid of afhankelijkheid.

Signalen van seksuele of criminele uitbuiting bij LVB:

• Bezit een tweede telefoon;
• Heeft veel nieuwe contacten;
• Beschikt over luxeartikelen, dure kleding en/of veel cash;
• Heeft meer geld uit dan je op basis van een (bij)baan kan verwachten;
• Heeft contact met mensen die crimineel gedrag vertonen.

Tips:

• Gebruik makkelijke taal en check of de persoon je begrepen heeft;
• Maak eventueel gebruik van beeldmateriaal.

Hersenziekte of geheugenproblematiek

Informatie:

Hersenziekten zijn bijvoorbeeld niet-aangeboren hersenletsel of dementie. Dementie is een verzamelnaam voor ziektes die de hersenen aantasten, zoals Alzheimer. Niet aangeboren hersenletsel (NAH) is schade aan de hersenen die na de geboorte is ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld komen door een ongeluk, een hersentumor of een hartstilstand. Ongeveer 300.000 mensen in Nederland hebben dementie en dat aantal groeit. Jaarlijks worden ongeveer 140.000 mensen getroffen door hersenletsel. Hersenletsel is levens-veranderend, zowel voor de patiënt als voor betrokkenen. Het kan zorgen voor veel stress en zorgdruk en kan daarmee een wissel trekken op het systeem. Er is daardoor een hoger risico op ontspoorde mantelzorg of ouderenmishandeling. Voor signalen ontspoorde mantelzorg of ouderenmishandeling: zie betreffende signalenkaart.

Signalen van hersenziekte of geheugenproblematiek:

• Geheugenproblemen;
• Moeite hebben met dagelijkse handelingen;
• Vergissingen met tijd en plaats;
• Taalproblemen;
• Kwijtraken van spullen;
• Slecht beoordelingsvermogen;
• Terugtrekken uit sociale contacten;
• Veranderingen in gedrag en karakter.

Tips:

• Observeer zorgvuldig: kijk naar patronen en herhaling;
• Praat apart met de persoon én de mantelzorger;
• Stel open vragen: vraag naar gevoelens van veiligheid en dagelijkse routines;
• Check medische verklaringen maar blijf alert op afwijkende signalen;
• Ga niet uit van de ziekte als enige verklaring voor gedrag of verwondingen;
• Vermijd confronterende beschuldigingen: dit kan de situatie verergeren.

LHBTIQA+

Informatie:

Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, bi+-personen en transgender personen hebben vaker te maken met huiselijk geweld dan cis-hetero personen. Bij transgenderpersonen zijn plegers vaak (stief)ouders of (stief)broers/-zussen (46%) of de (ex-)partner (25%). Binnen families kan er sprake zijn van het niet (volledig) accepteren van een LHBTIQA+ identiteit. Zo kan de transitie van transgenderjongeren door ouders worden tegengehouden. LHBTIQA+ personen hebben regelmatig last van minderheidsstress; angst om te maken te krijgen met uitsluiting en discriminatie. Dit belemmert hen om open te zijn in contacten met professionele hulpverlening. Ook belemmert dit de professionals om goed zicht te krijgen op wat er daadwerkelijk aan de hand is. Niet alle transgender- en non-binaire personen voelen zich veilig in een mannen- of vrouwenopvang. Het is belangrijk om een open en accepterende houding te hebben. Als professionele hulpverlening inclusiviteit uitstraalt, dan verhoogt dit de veiligheid voor LHBTIQA+ personen om hulp en ondersteuning te vragen.

Signalen minderheidsstress:

• Er wordt negatief over LHBTIQA+ personen gesproken;
• Er wordt in algemene termen over partner gesproken; de gender van partner wordt verborgen;
• Er zijn geen zichtbare uiterlijke kenmerken die kunnen wijzen op een LHBTIQA+ identiteit;
• Geweld blijft verborgen of wordt gebagatelliseerd om het imago van de LHBTIQA+ gemeenschap niet te schaden.

Tips:

• Wees bewust van mogelijke minderheidsstress;
• Toon dat je positief bent over LHBTIQA+ personen;
• Maar stel geen onnodige nieuwsgierige vragen.

Complexe echtscheiding

Informatie:

Geschat wordt dat 15 – 20% van de scheidingen waar kinderen bij betrokken zijn, uiterst moeizaam verlopen. Bij ongeveer 50% van deze complexe scheidingen is ook sprake van huiselijk geweld. Mediation werkt alleen als beide partners bereid zijn om samen te werken en samen een oplossing te vinden. Bij intiem terreur kan mediation door de pleger gebruikt worden om controle en dwang te blijven uitoefenen. Mediation werkt niet bij intieme terreur.

Signalen:

• Er zijn hevige ruzies en verwijten tussen de scheidende partners;
• Er zijn jarenlange juridische procedures;
• Er is sprake van ondermijning van de ene ouder door de ander: Vakanties niet goedkeuren. - Doktersbezoek niet goedkeuren. - Éénzijdig afspraken niet nakomen;
• De ene ouder spreekt kwaad over de andere ouder tegen de kinderen;
• Kinderen ervaren loyaliteitsconflicten;
• De kinderen worden ingezet om macht op de andere ouder uit te oefenen.

Tips:

• Breng volledig in beeld wat er aan de hand is: wie-doet-wat-wanneer-tegen-wie-met welke impact;
• Ga na of het kind getuige is (geweest) van geweld;
• Praat met (alle) aanwezige kinderen;
• Kijk naar (een geschiedenis van) partnergeweld tijdens de relatie.

Dieren

Informatie:

De pleger kan het dier inzetten als wapen tegen het slachtoffer, door bijvoorbeeld een hond te commanderen om te bijten. Dieren kunnen worden ingezet als chantagemiddel om te bedreigen, manipuleren, controleren, vernederen, angst aan te jagen of om te dwingen in de relatie te blijven. Er kan worden gedreigd met geweld tegen het dier. Slachtoffers kunnen een vlucht naar de vrouwenopvang uitstellen, omdat ze het huisdier niet achter willen laten. Gelukkig zijn bij sommige opvanglocaties huisdieren welkom. Verder kan Stichting Mendoo helpen bij het vinden van tijdelijke opvang voor huisdieren.

Signalen dier:

• Heeft (door een mens) toegebrachte verwondingen;
• Heeft eerdere of herhaalde fracturen/letsel;
• Heeft onverklaarbaar letsel;
• Is angstig voor de eigenaar;
• Is teruggetrokken tegenover mensen;
• Gedraagt zich erg ingetogen of overdreven agressief;
• Heeft een afgestompte, depressieve houding;
• Gedraagt zich anders dan voorheen;
• Heeft onvoldoende bewegingsruimte;
• Leeft onder onhygiënische omstandigheden;
• Heeft geen eigen lig-/slaapplaats;
• Heeft geen toegang tot voldoende eten/drinken;

Signalen eigenaar:

• Is terughoudend in het geven van een verklaring voor letsel bij het dier;
• Geeft ongeloofwaardige of onwaarschijnlijke verklaringen voor letsel bij het dier;
• Geeft (op verschillende momenten) verschillende verklaringen voor hetzelfde letsel;
• Reageert ongepast, boos of agressief op vragen of op berichtgeving;
• Vertoont normafwijkend gedrag: is angstig, nerveus, agressief of ongemakkelijk;
• Is terughoudendheid in het zoeken van hulp;
• Vertoont een gebrek aan bezorgdheid om dier;
• Gaat onjuist om met het dier: grof, gehaast, ruw, lawaaierig, harde stem;
• Onthoudt het dier de nodige zorg;
• Onthoudt het dier van de vervulling van basisbehoeften;
• Is al eerder met dieren met letsel gezien.

Tips:

• Vraag of er huisdieren aanwezig zijn;
• Bespreek de opvangmogelijkheden voor huisdieren.

Mannen/jongens als slachtoffer

Informatie:

Per jaar worden 80.000 mannen slachtoffer van ernstig geweld in huiselijke kring. Mannelijke slachtoffers van huiselijk geweld ervaren een groot taboe en ongeloof uit hun omgeving. Zij hebben vaak het idee dat zij de enige zijn die dit meemaken, met schaamte als gevolg. Slechts 3% van de mannelijke slachtoffers meldt zich bij de politie. Mannen of jongens hebben vaak andere manieren van het uiten van problemen en het zoeken van hulp. Mannen zijn eerder geneigd het probleem zelf te willen oplossen. Ook speelt schaamte vaak een extra grote rol. Ook in de hulpverlening bestaan (onbewuste) vooroordelen over geweld tegen mannen en jongens. In Nederland zijn er opvangplekken voor mannen die te maken hebben met huiselijk geweld. Kijk voor meer informatie op www.mannenmishandeling.nl

Signalen:

• Lichamelijke signalen: blauwe plekken, snijwonden, bijtwonden, kneuzingen, fracturen bij voornamelijk neus, pijpbeenderen en ribben, brandwonden en schedelletsel;
• Signalen op psychosomatisch vlak: depressief zijn, trillen, vaak hoofdpijn of maagpijn, angst, slaapgebrek, hartkloppingen en vermoeidheid;
• Gedragsmatige signalen: ontwijkt oogcontact, vaak afspraken uitstellen, onderdanige opstelling, onduidelijke hulpvragen en schrikachtigheid;
• Mannelijke slachtoffers maken meer dan gemiddeld gebruik van de huisarts en gebruiken vaker slaapmiddelen en pijnstillers;
• Spreekt over ‘problemen in de relatie’ of ‘het loopt niet lekker thuis’, zwakt de situatie af;
• Is sterk gefocust op het vinden van alternatieve woonruimte of praktische oplossingen tijdens scheiding;
• Beschrijft problemen thuis vanuit toeschouwer-positie of focust vooral op feiten en omstandigheden.

Tips:

• Wees je bewust dat ook mannen slachtoffer kunnen zijn;
• Neem signalen serieus.

Migratieachtergrond

Informatie:

Sommige migranten zijn voor hun verblijfsstatus afhankelijk van de relatie. Dit verhoogt het risico op huiselijk geweld. Onzekerheid over verblijfsstatus of een ongedocumenteerde status is een risicofactor voor huiselijk geweld. Migranten hebben vaak minder kennis over het zorg- en welzijnsstelsel in Nederland, waardoor de weg naar hulp moeilijker gevonden wordt. Strikte genderopvattingen kunnen een rol spelen bij het verborgen blijven van het geweld. In sommige gevallen is het vluchten voor huiselijk geweld een reden om een verblijfsstatus of tijdelijke vergunning af te geven. Meer informatie hierover vind je bij de IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Minderjarige vluchtelingen die met hun ouders reizen en onbegeleide en alleenstaande minderjarigen vluchtelingen hebben een extra kwetsbare positie.

Signalen:

• Pleger dreigt dat slachtoffer de verblijfsstatus verliest als het geweld uitkomt;
• Er wordt geweigerd om gebruik te maken van een beëdigde tolk, ondanks dat een gezinslid de Nederlandse taal niet machtig is (familielid treedt op als tolk).

Tips:

• Geef voorlichting over de mogelijkheden van hulp en opvang bij huiselijk geweld.

Gesloten gemeenschappen

Informatie:

Gesloten gemeenschappen kunnen religieus, spiritueel, therapeutisch, sociaal of ideologisch van aard zijn. Vaak heerst er een sterke groepsdruk, is er weinig ruimte voor autonomie en heerst er een wij-zij denken. De druk om gehoor te geven aan strikte normen en regels kan groot zijn, waardoor slachtoffers van huiselijk geweld en kindermishandeling minder snel hulp zoeken of zich niet vrij voelen om iets over hun situatie te delen. De groep moet beschermd worden en het is voor slachtoffers moeilijk om deze loyaliteit aan de groep te verbreken. Er is vaak sprake van informatiecontrole: kritische bronnen of buitenstaanders worden afgehouden of als gevaarlijk neergezet. Voor professionals betekent dit dat signalen soms lastig zichtbaar zijn. Er is een verhoogd risico op afhankelijkheid, isolatie en huiselijk geweld.

Signalen:

• Iemand geeft aan deel uit te maken van een groep die veel tijd en energie vraagt;
• Contact met familie, vrienden of buitenstaanders wordt beperkt of ontmoedigd;
• Er is sprake van strikte en strenge hiërarchie of (een) centrale leider(s) met grote invloed;
• Gebruik van specifieke taal, rituelen of regels die afwijken van de buitenwereld;
• Plotselinge verbreking van eerdere sociale contacten of stoppen met school/werk

Tips:

• Prioriteit is contact behouden: een lijntje is goud waard;
• Vraag naar mogelijkheden om contact te houden en noteer voorkeuren;
• Benader zonder oordeel en gebruik neutrale taal (vermijd bijv. termen als sekte);
• Breng zorgvuldig in kaart waar iemand verblijft, de omstandigheden van contact (kan de persoon vrijuit contact opnemen) en of er al instanties betrokken zijn;
• Leef je in in het wereldbeeld van de persoon. Vaak komt de persoon verward over; probeer te begrijpen wat achter het verwarde gedrag speelt;
• Wees duidelijk dat er niet zonder zorgvuldig overleg met betrokkene gehandeld wordt; er wordt geen contact met leden van de gesloten gemeenschap opgenomen zonder overleg met het slachtoffer;
• Leg de betrokkenen uit dat bescherming voor slachtoffer(s) eerste prioriteit heeft;
• Kijk naar afhankelijkheidsrelaties. Bij minderjarigen; inventariseer welke gezinsleden binnen en buiten de groep staan, of er contact is met familie buiten de gemeenschap, en of er vervangende verzorgers zijn;
• Houd gesprekken vertrouwelijk en vertel dit expliciet aan het slachtoffer, maar beloof geen geheimhouding;
• Bij extreme overtuigingen (bv. extreemrechts, religieus extremisme): ga zonder oordeel het gesprek in. Breng in kaart of er gevaar is voor de persoon zelf, diens omgeving of de samenleving. Bepaal of de overtuiging los kan bestaan van de gemeenschap en hoe breed de aanhang in de samenleving is.

Seksueel geweld

Informatie:

Seksueel geweld betekent dat iemand seksuele handelingen moet uitvoeren, ondergaan of bekijken zonder duidelijke en vrijwillige toestemming (consent). Het vindt vaak plaats in situaties met een machtsverschil, zoals binnen gezinnen, relaties of in afhankelijkheidsrelaties. Seksueel geweld blijft vaak lang verborgen en slachtoffers laten vaak geen (concrete) signalen zien.

Toestemming houdt in dat iemand vrijwillig, bewust en duidelijk instemt met seksuele handelingen. Bij minderjarigen, mensen met een beperking, of in gezagsrelaties (bijvoorbeeld in zorg, onderwijs of religie) is toestemming extra kwetsbaar.

Voorbeelden van seksueel geweld hands-on (met lichamelijk contact):

• Ongewenst zoenen of betasten;
• Ongewenste manuele of orale seks;
• Ongewenste vaginale of anale penetratie;
• Ongewenste penetratie met voorwerpen;
• Stealthing: het stiekem verwijderen van een condoom tijdens seks terwijl daar geen toestemming voor is gegeven.

Voorbeelden van seksueel geweld hands-off (zonder lichamelijk contact):

• Ongewenste sexting of verspreiding van naaktbeelden;
• (Moeten) kijken naar porno of seksuele handelingen;
• Ongewenste of gedwongen seksuele zelfbevrediging;
• Grooming (digitaal kinderlokken) of sextortion (online chantage met seksuele beelden);
• Ongewenste of gedwongen ontbloting;

Signalen:

Er bestaan geen vaste gedragskenmerken die seksueel geweld eenduidig aantonen. Signalen verschillen sterk per persoon. Veel slachtoffers laten weinig of geen signalen zien, bijvoorbeeld uit schaamte, schuldgevoel, angst of loyaliteit aan de pleger. Let vooral op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van drie en wat niet? Of: vertoont iemand verandering in gedrag?

Signaal dat altijd duidt op seksueel geweld:

• Soa of zwangerschap bij een kind jonger dan 12 jaar

Tips na een onthulling (disclosure):

• Reageer rustig, steunend en zonder oordeel;
• Zeg expliciet dat het niet de schuld is van het slachtoffer;
• Normaliseer de emoties: alles wat iemand voelt is begrijpelijk;
• Vraag wat op dat moment het belangrijkste is voor de betrokkene;
• Onderzoek samen welke hulp passend is (medisch, psychologisch, juridisch);
• Laat kleding en de locatie waar het is gebeurd zoveel mogelijk onaangetast;
• Ga zorgvuldig om met lichamelijk contact: vraag of aanraking gewenst is;
• Bied aan om mee te denken over vervolgstappen of het inschakelen van hulp;
• Bij kinderen:
  • Help een kind na het gesprek terug te keren in het hier en nu, zodat het veilig wordt achtergelaten;
  • Informeer het kind over de vervolgstappen, wat het van de professional kan verwachten, en wie in de tussentijd bereikbaar is;
  • Check of er formele en informele steun aanwezig is in het netwerk van het kind.

Stalking

Informatie:

Stalking is het hinderlijk volgen of lastigvallen van iemand. Stalking is een strafbaar feit.

Neem het gevoel van slachtoffers serieus. Als zij écht bang zijn, dan is er een groot risico op gevaar/dreiging. Vroeg ingrijpen kan erger voorkomen. Let goed op veranderingen in gedrag bij pleger (escalatie van gedrag) en slachtoffer (angst, hyperalertheid, isolatie, slaapproblemen). Slachtoffers van stalking hebben recht op bescherming. Zo kan er een gebiedsverbod of contactverbod worden opgelegd. Slachtoffers van stalking kunnen in aanmerking komen voor AWARE. AWARE is een mobiel alarmsysteem dat je bij je draagt en waarmee je met één druk op de knop de politie kunt waarschuwen.

Signalen die wijzen op acuut gevaar bij stalking:

• Stalker heeft toegang tot wapens;
• Stalker heeft eerder een contactverbod geschonden;
• Stalker is eerder veroordeeld voor crimineel gedrag;
• Stalker heeft psychiatrische problematiek;
• Stalker lijkt wanhopig of obsessief (bijvoorbeeld na het beëindigen van een relatie of andere live-event) en ziet geen andere uitweg dan geweld gebruiken;
• Stalker heeft zelfmoord-ideeën, praat daarover of heeft een poging gedaan;
• Stalker heeft moord-ideeën;
• Escalatie van gedrag van de stalker; stalker wordt opdringeriger of agressiever, dreiging met geweld of sprake van geweld, frequentie van contactmomenten neemt toe;
• Angst en stress bij slachtoffer; slachtoffer is bang voor wat de stalker kan doen, heeft slaapproblemen, paniekaanvallen, voelt zich continu onveilig.

Tips:

• Neem signalen van stalking serieus;
• Neem contact op met Veilig Thuis en de politie;
• Het is belangrijk om bewijs te verzamelen.

Digitaal en online geweld

Informatie:

Steeds vaker komen vormen van digitaal geweld voor bij huiselijk geweld. Vormen van online geweld zijn: online lastigvallen, afluisteren, digitale stalking, shame sexting, grooming, sextortion, wraakporno, financieel misbruik en identiteitsfraude. Bij shame sexting of wraakporno kan de culturele context extra impact hebben op het slachtoffer.

Signalen:

• Slachtoffers ervaren vaak gevoelens van schaamte, waardoor zij een incident mogelijk niet melden;
• Zij kunnen angst hebben voor de reactie van naasten, last hebben van psychische klachten (zoals depressie) en verhoogde stress ervaren;
• Slachtoffers trekken zich terug en vermijden sociale contacten en activiteiten;
• Slachtoffer verzuimt op werk of school.

Tips:

• Vraag expliciet naar nare online ervaringen;
• Help met praktische stappen: het verwijderen van content, aanpassen van accountswachtwoorden en privacy-instellingen op sociale media, verzamelen van bewijsmateriaal, aangifte doen;
• Neem indien nodig contact op met: Welkom bij safetyNed – alles over #veiligonline

Middelengebruik

Informatie:

Middelengebruik is een risicofactor voor huiselijk geweld en verwaarlozing. Daarnaast versterkt alcohol en bepaalde drugs ook het agressieve gedrag van een persoon. De controle over impulsen verminderen, wat de kans op geweld richting partner en/of kinderen vergroot. Middelengebruik kan voorkomen bij zowel pleger als slachtoffer. Verslaving heeft veel impact op kinderen. Het hangt samen met een onveilige opvoedsituatie met daarin onvoorspelbaarheid, parentificatie, angst en gedragsproblemen. Middelengebruik tijdens de zwangerschap is schadelijk voor het ongeboren kind en is een vorm van kindermishandeling. Behandeling voor de verslaving verkleint het risico op recidive van huiselijk geweld.

Signalen:

• Gebruiker geeft aan middelen te gebruiken als coping voor problematiek in huis;
• Pleger geeft aan dat slachtoffer het geweld ‘verdiende’ vanwege het gebruik of het gedrag tijdens gebruik;
• Slachtoffer wordt gedwongen om middelen te gebruiken;
• Pleger dreigt met het beperken van toegang tot middelen, als onderdeel van het geweld;
• Er zijn financiële problemen en schulden door het middelengebruik;
• Geld van partner of kinderen wordt gebruikt voor de aanschaf van middelen;
• Verwaarlozing van verantwoordelijkheden; weinig aandacht voor kinderen (vieze kleding, slechte hygiëne, honger), huishouden of partner en weinig emotionele beschikbaarheid;
• Kinderen voelen zich verantwoordelijk voor de zorg van bijvoorbeeld zusjes en broertjes.

Tips:

• Vraag naar het gebruik van alcohol of drugs: welk middel, wanneer en hoe vaak;
• Integreer verslavingszorg in de aanpak: betrek verslavingszorg vroeg in het proces.

GGZ problematiek

Informatie:

Psychiatrische- en psychische problemen hebben effect op relaties en ouderschap. Kinderen van ouders met psychiatrische- of psychische problemen kunnen onder andere taken en verantwoordelijkheden oppakken die niet passend zijn en niet huishoren bij de leeftijd van kinderen. Volwassenen die in hun jeugd zelf te maken hebben gehad met huiselijk geweld en/of kindermishandeling, hebben een grote kans om opnieuw slachtoffer te worden of om zelf pleger te worden van huiselijk geweld en/of kindermishandeling. Trauma’s uit de kindertijd kunnen leiden tot psychische problematiek op de volwassenleeftijd. Volwassenen en kinderen met een psychische problemen zijn verhoogd kwetsbaar om zelf slachtoffer te worden van geweld. Wees alert op stigma en taboe: Psychiatrische problematiek én huiselijk geweld zijn beide beladen onderwerpen. Slachtoffers en plegers kunnen zich schamen of bang zijn voor veroordeling.

Signalen:

• Psychische problemen staan meestal niet op zichzelf, maar komen regelmatig voor in combinatie met andere problemen zoals verslaving in relatie tot huiselijk geweld;
• Psychische aandoeningen veroorzaken onvoorspelbaar gedrag wat kan leiden tot onveilige situaties; woede-uitbarstingen, agressie, stemmingswisselingen, paranoïde gedrag, wantrouwen en psychoses;
• Psychische aandoeningen bij een ouder kunnen zorgen voor onveilige hechting van kinderen;
• Depressieve klachten kunnen leiden tot verwaarlozing van zichzelf en gezinsleden; zoals onvoldoende voeding, kleding en medische zorg.

Tips:

• Begrip voor de achtergrond en problematiek helpt om vertrouwen op te bouwen;

Jongeren met LVB (Licht verstandelijke beperking)

Informatie:

Bij een IQ tussen de 50-85 én als iemand zich sociaal slecht redt, spreken we van een licht verstandelijke beperking (LVB). Ongeveer 1 op de 6 Nederlanders heeft een IQ tussen de 50-85. Jongeren met LVB hebben een verhoogd risico om zowel slachtoffer als pleger te worden van geweld. Personen met een LVB zijn ook kwetsbaarder om slachtoffer te worden van mensenhandel. Zij kunnen oorzaak-gevolgrelaties minder goed overzien, zijn makkelijker te beïnvloeden en goedgeloviger. Mensenhandelaren maken bewust misbruik van deze kwetsbaarheden en ronselen soms bij locaties waar mensen met LVB verblijven. Personen met een LVB zijn 18 keer vaker slachtoffer van seksuele uitbuiting dan anderen. Voor meer informatie over LVB, zie Signalenkaart LVB – Landelijk Kenniscentrum LVB

Signalen (ex-)partnergeweld bij LVB:

• Geen grenzen kunnen aangeven aan de partner;
• Voortdurend bereikbaar moeten zijn (controle ervaren als “liefde”);
• Ongezonde relatie-dynamieken (jaloezie, controle, afhankelijkheid) worden niet als schadelijk herkend;
• Gedrag tolereren dat schadelijk is, door sterke gevoelens van verliefdheid of afhankelijkheid.

Signalen van seksuele of criminele uitbuiting bij LVB:

• Bezit een tweede telefoon;
• Heeft veel nieuwe contacten;
• Beschikt over luxeartikelen, dure kleding en/of veel cash;
• Heeft meer geld uit dan je op basis van een (bij)baan kan verwachten;
• Heeft contact met mensen die crimineel gedrag vertonen.

Tips:

• Gebruik makkelijke taal en check of de persoon je begrepen heeft;
• Maak eventueel gebruik van beeldmateriaal.

Hersenziekte of geheugenproblematiek

Informatie:

Hersenziekten zijn bijvoorbeeld niet-aangeboren hersenletsel of dementie. Dementie is een verzamelnaam voor ziektes die de hersenen aantasten, zoals Alzheimer. Niet aangeboren hersenletsel (NAH) is schade aan de hersenen die na de geboorte is ontstaan. Dit kan bijvoorbeeld komen door een ongeluk, een hersentumor of een hartstilstand. Ongeveer 300.000 mensen in Nederland hebben dementie en dat aantal groeit. Jaarlijks worden ongeveer 140.000 mensen getroffen door hersenletsel. Hersenletsel is levens-veranderend, zowel voor de patiënt als voor betrokkenen. Het kan zorgen voor veel stress en zorgdruk en kan daarmee een wissel trekken op het systeem. Er is daardoor een hoger risico op ontspoorde mantelzorg of ouderenmishandeling. Voor signalen ontspoorde mantelzorg of ouderenmishandeling: zie betreffende signalenkaart.

Signalen van hersenziekte of geheugenproblematiek:

• Geheugenproblemen;
• Moeite hebben met dagelijkse handelingen;
• Vergissingen met tijd en plaats;
• Taalproblemen;
• Kwijtraken van spullen;
• Slecht beoordelingsvermogen;
• Terugtrekken uit sociale contacten;
• Veranderingen in gedrag en karakter.

Tips:

• Observeer zorgvuldig: kijk naar patronen en herhaling;
• Praat apart met de persoon én de mantelzorger;
• Stel open vragen: vraag naar gevoelens van veiligheid en dagelijkse routines;
• Check medische verklaringen maar blijf alert op afwijkende signalen;
• Ga niet uit van de ziekte als enige verklaring voor gedrag of verwondingen;
• Vermijd confronterende beschuldigingen: dit kan de situatie verergeren.

LHBTIQA+

Informatie:

Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, bi+-personen en transgender personen hebben vaker te maken met huiselijk geweld dan cis-hetero personen. Bij transgenderpersonen zijn plegers vaak (stief)ouders of (stief)broers/-zussen (46%) of de (ex-)partner (25%). Binnen families kan er sprake zijn van het niet (volledig) accepteren van een LHBTIQA+ identiteit. Zo kan de transitie van transgenderjongeren door ouders worden tegengehouden. LHBTIQA+ personen hebben regelmatig last van minderheidsstress; angst om te maken te krijgen met uitsluiting en discriminatie. Dit belemmert hen om open te zijn in contacten met professionele hulpverlening. Ook belemmert dit de professionals om goed zicht te krijgen op wat er daadwerkelijk aan de hand is. Niet alle transgender- en non-binaire personen voelen zich veilig in een mannen- of vrouwenopvang. Het is belangrijk om een open en accepterende houding te hebben. Als professionele hulpverlening inclusiviteit uitstraalt, dan verhoogt dit de veiligheid voor LHBTIQA+ personen om hulp en ondersteuning te vragen.

Signalen minderheidsstress:

• Er wordt negatief over LHBTIQA+ personen gesproken;
• Er wordt in algemene termen over partner gesproken; de gender van partner wordt verborgen;
• Er zijn geen zichtbare uiterlijke kenmerken die kunnen wijzen op een LHBTIQA+ identiteit;
• Geweld blijft verborgen of wordt gebagatelliseerd om het imago van de LHBTIQA+ gemeenschap niet te schaden.

Tips:

• Wees bewust van mogelijke minderheidsstress;
• Toon dat je positief bent over LHBTIQA+ personen;
• Maar stel geen onnodige nieuwsgierige vragen.

Complexe echtscheiding

Informatie:

Geschat wordt dat 15 – 20% van de scheidingen waar kinderen bij betrokken zijn, uiterst moeizaam verlopen. Bij ongeveer 50% van deze complexe scheidingen is ook sprake van huiselijk geweld. Mediation werkt alleen als beide partners bereid zijn om samen te werken en samen een oplossing te vinden. Bij intiem terreur kan mediation door de pleger gebruikt worden om controle en dwang te blijven uitoefenen. Mediation werkt niet bij intieme terreur.

Signalen:

• Er zijn hevige ruzies en verwijten tussen de scheidende partners;
• Er zijn jarenlange juridische procedures;
• Er is sprake van ondermijning van de ene ouder door de ander: Vakanties niet goedkeuren. - Doktersbezoek niet goedkeuren. - Éénzijdig afspraken niet nakomen;
• De ene ouder spreekt kwaad over de andere ouder tegen de kinderen;
• Kinderen ervaren loyaliteitsconflicten;
• De kinderen worden ingezet om macht op de andere ouder uit te oefenen.

Tips:

• Breng volledig in beeld wat er aan de hand is: wie-doet-wat-wanneer-tegen-wie-met welke impact;
• Ga na of het kind getuige is (geweest) van geweld;
• Praat met (alle) aanwezige kinderen;
• Kijk naar (een geschiedenis van) partnergeweld tijdens de relatie.

Dieren

Informatie:

De pleger kan het dier inzetten als wapen tegen het slachtoffer, door bijvoorbeeld een hond te commanderen om te bijten. Dieren kunnen worden ingezet als chantagemiddel om te bedreigen, manipuleren, controleren, vernederen, angst aan te jagen of om te dwingen in de relatie te blijven. Er kan worden gedreigd met geweld tegen het dier. Slachtoffers kunnen een vlucht naar de vrouwenopvang uitstellen, omdat ze het huisdier niet achter willen laten. Gelukkig zijn bij sommige opvanglocaties huisdieren welkom. Verder kan Stichting Mendoo helpen bij het vinden van tijdelijke opvang voor huisdieren.

Signalen dier:

• Heeft (door een mens) toegebrachte verwondingen;
• Heeft eerdere of herhaalde fracturen/letsel;
• Heeft onverklaarbaar letsel;
• Is angstig voor de eigenaar;
• Is teruggetrokken tegenover mensen;
• Gedraagt zich erg ingetogen of overdreven agressief;
• Heeft een afgestompte, depressieve houding;
• Gedraagt zich anders dan voorheen;
• Heeft onvoldoende bewegingsruimte;
• Leeft onder onhygiënische omstandigheden;
• Heeft geen eigen lig-/slaapplaats;
• Heeft geen toegang tot voldoende eten/drinken;

Signalen eigenaar:

• Is terughoudend in het geven van een verklaring voor letsel bij het dier;
• Geeft ongeloofwaardige of onwaarschijnlijke verklaringen voor letsel bij het dier;
• Geeft (op verschillende momenten) verschillende verklaringen voor hetzelfde letsel;
• Reageert ongepast, boos of agressief op vragen of op berichtgeving;
• Vertoont normafwijkend gedrag: is angstig, nerveus, agressief of ongemakkelijk;
• Is terughoudendheid in het zoeken van hulp;
• Vertoont een gebrek aan bezorgdheid om dier;
• Gaat onjuist om met het dier: grof, gehaast, ruw, lawaaierig, harde stem;
• Onthoudt het dier de nodige zorg;
• Onthoudt het dier van de vervulling van basisbehoeften;
• Is al eerder met dieren met letsel gezien.

Tips:

• Vraag of er huisdieren aanwezig zijn;
• Bespreek de opvangmogelijkheden voor huisdieren.

Mannen/jongens als slachtoffer

Informatie:

Per jaar worden 80.000 mannen slachtoffer van ernstig geweld in huiselijke kring. Mannelijke slachtoffers van huiselijk geweld ervaren een groot taboe en ongeloof uit hun omgeving. Zij hebben vaak het idee dat zij de enige zijn die dit meemaken, met schaamte als gevolg. Slechts 3% van de mannelijke slachtoffers meldt zich bij de politie. Mannen of jongens hebben vaak andere manieren van het uiten van problemen en het zoeken van hulp. Mannen zijn eerder geneigd het probleem zelf te willen oplossen. Ook speelt schaamte vaak een extra grote rol. Ook in de hulpverlening bestaan (onbewuste) vooroordelen over geweld tegen mannen en jongens. In Nederland zijn er opvangplekken voor mannen die te maken hebben met huiselijk geweld. Kijk voor meer informatie op www.mannenmishandeling.nl

Signalen:

• Lichamelijke signalen: blauwe plekken, snijwonden, bijtwonden, kneuzingen, fracturen bij voornamelijk neus, pijpbeenderen en ribben, brandwonden en schedelletsel;
• Signalen op psychosomatisch vlak: depressief zijn, trillen, vaak hoofdpijn of maagpijn, angst, slaapgebrek, hartkloppingen en vermoeidheid;
• Gedragsmatige signalen: ontwijkt oogcontact, vaak afspraken uitstellen, onderdanige opstelling, onduidelijke hulpvragen en schrikachtigheid;
• Mannelijke slachtoffers maken meer dan gemiddeld gebruik van de huisarts en gebruiken vaker slaapmiddelen en pijnstillers;
• Spreekt over ‘problemen in de relatie’ of ‘het loopt niet lekker thuis’, zwakt de situatie af;
• Is sterk gefocust op het vinden van alternatieve woonruimte of praktische oplossingen tijdens scheiding;
• Beschrijft problemen thuis vanuit toeschouwer-positie of focust vooral op feiten en omstandigheden.

Tips:

• Wees je bewust dat ook mannen slachtoffer kunnen zijn;
• Neem signalen serieus.

Migratieachtergrond

Informatie:

Sommige migranten zijn voor hun verblijfsstatus afhankelijk van de relatie. Dit verhoogt het risico op huiselijk geweld. Onzekerheid over verblijfsstatus of een ongedocumenteerde status is een risicofactor voor huiselijk geweld. Migranten hebben vaak minder kennis over het zorg- en welzijnsstelsel in Nederland, waardoor de weg naar hulp moeilijker gevonden wordt. Strikte genderopvattingen kunnen een rol spelen bij het verborgen blijven van het geweld. In sommige gevallen is het vluchten voor huiselijk geweld een reden om een verblijfsstatus of tijdelijke vergunning af te geven. Meer informatie hierover vind je bij de IND: Verblijfsvergunning slachtoffer eergerelateerd of huiselijk geweld | IND. Minderjarige vluchtelingen die met hun ouders reizen en onbegeleide en alleenstaande minderjarigen vluchtelingen hebben een extra kwetsbare positie.

Signalen:

• Pleger dreigt dat slachtoffer de verblijfsstatus verliest als het geweld uitkomt;
• Er wordt geweigerd om gebruik te maken van een beëdigde tolk, ondanks dat een gezinslid de Nederlandse taal niet machtig is (familielid treedt op als tolk).

Tips:

• Geef voorlichting over de mogelijkheden van hulp en opvang bij huiselijk geweld.